Sau hợp nhất, trong ranh giới TP.HCM có cả một khu dự trữ sinh quyển thế giới, một vườn quốc gia biển đảo và một khu rừng bảo tồn ven biển. Hồ sơ dự thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2021–2050, tầm nhìn 100 năm vừa điểm lại tài sản sinh thái của thành phố hợp nhất, vừa chỉ ra những nơi đang xuống cấp.
Rừng ngập mặn Cần Giờ
Theo phần hiện trạng, Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ rộng khoảng 70.445 ha, vùng lõi khoảng 7.000 ha. UNESCO công nhận khu này ngày 21/01/2000, là khu dự trữ sinh quyển thế giới đầu tiên của Việt Nam. Sau 47 năm phục hồi (1978–2025), rừng được đánh giá đã phục hồi hoàn toàn và hiện ghi nhận 1.652 loài, gồm 316 loài thực vật và 1.336 loài động vật.
Côn Đảo, Bình Châu – Phước Bửu, hồ Dầu Tiếng
- Vườn quốc gia Côn Đảo: tổng diện tích 19.883,15 ha, trong đó phần biển chiếm 14.000 ha; đây cũng là một khu Ramsar. Riêng vùng biển ghi nhận 1.725 loài, với khoảng 1.800 ha rạn san hô và khoảng 1.000 ha cỏ biển.
- Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu (Xuyên Mộc): 10.880,33 ha rừng và đất lâm nghiệp, 966 loài thực vật bậc cao, có loài dầu cát đặc hữu.
- Hồ Dầu Tiếng: vùng đất ngập nước 24.160,8 ha, phần thuộc Bình Dương cũ 4.310 ha.
Nhà ở đô thị ven biển Vũng Tàu
Bên cạnh các vùng cần bảo vệ, dải đô thị ven biển Vũng Tàu là nơi tập trung nhiều dự án căn hộ. Tại phường Rạch Dừa (Phường 10, TP Vũng Tàu cũ), The Maris có giá tham khảo trung bình khoảng 84 triệu đồng/m² (83–89 triệu đồng/m²). Tại phường Vũng Tàu (Phường 1, TP Vũng Tàu cũ), Silver Sea Tower khoảng 41 triệu đồng/m² (39–44 triệu đồng/m²). Các mức giá này chỉ phản ánh thị trường nhà ở, không gắn với việc phân vùng bảo vệ sinh thái trong dự thảo.
Những dấu hiệu suy giảm
Đợt nước biển ấm lên năm 2024 gây tẩy trắng san hô trên diện rộng ở Côn Đảo; quan trắc năm 2025 cho thấy độ phủ san hô cứng trung bình chỉ còn 16,4%, đa số trạm ở mức “kém” hoặc “rất kém”. Ở khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, diện tích rừng ngập mặn đã mất hơn một nửa so với năm 2003, hiện còn khoảng 5.113 ha, nhiều nhất ở Phú Mỹ và Vũng Tàu; hồ sơ quy nguyên nhân cho việc mở rộng khu công nghiệp, cảng và cơ sở chế biến hải sản.
Phân cấp bảo vệ và chỉ tiêu rừng ngập mặn
Dự thảo đề xuất chia vùng sinh thái thành ba cấp: vùng bảo vệ nghiêm ngặt chỉ dành cho bảo tồn, nghiên cứu, giáo dục môi trường và du lịch sinh thái rất hạn chế; vùng đệm cho sinh kế xanh, du lịch cộng đồng, nông nghiệp sinh thái; vùng chuyển tiếp được phát triển có kiểm soát. Kèm theo là 10 chỉ số sức khỏe hệ sinh thái như chất lượng nước, đa dạng loài, mức xói lở…, dùng khi thẩm định dự án và cấp phép, dù hồ sơ chưa nêu ngưỡng cụ thể.
Dự thảo còn đặt hai chỉ tiêu đến năm 2050: rừng ngập mặn phải che phủ ít nhất 50% diện tích tự nhiên của các xã Cần Giờ, Bình Khánh, An Thới Đông, Thạnh An; còn rừng phòng hộ, rừng ngập mặn ven biển Bà Rịa – Vũng Tàu cũ phải được giữ 100% không xâm phạm.
Áp lực từ các dự án phát triển
Vùng Đông Nam gắn Cần Giờ, Cái Mép – Thị Vải, Phú Mỹ, Long Sơn được định hướng thành cửa ngõ hàng hải, logistics, công nghiệp cảng và thương mại tự do. Cần Giờ có khu đô thị du lịch biển xây bằng công nghệ lấn biển. Dự thảo yêu cầu kiểm soát chặt quan hệ giữa các khu này với sông Thị Vải, rừng ngập mặn, có vùng đệm môi trường và quan trắc liên tục.
Cân bằng giữa bảo tồn “lá phổi xanh” và mở rộng cảng biển, đô thị ven biển vì vậy là nội dung cần được làm rõ thêm khi dự thảo lấy ý kiến.
Bài viết dựa trên hồ sơ dự thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2021–2050, tầm nhìn 100 năm; các chỉ tiêu, phân vùng bảo vệ có thể thay đổi sau khi lấy ý kiến và thẩm định. Giá căn hộ trong bài chỉ là giá tham khảo cập nhật đến 01/09/2026, nêu để minh họa mặt bằng giá, không phải khuyến nghị đầu tư.
Xem thêm dự án nổi bật: Happy One Elite · Celesta Gold · TT Genesis · Solina Vũng Tàu
